ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ & ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΜΩΛΟΥ

            Πολύ κουραστική δουλειά, κυρίως τότε, που δεν υπήρχαν οι σημερινές ανέσεις (πλυντήριο). Κατά αρχάς υπήρχε πρόβλημα με το νερό. Τρεχούμενο νερό στα σπίτια του χωριού δεν υπήρχε. Το κάθε χωριό υδρευόταν από δημόσιες βρύσες, με νερά πηγών ή από πηγάδια. Κι αν αναλογιστούμε ότι τότε κάθε οικογένεια είχε πολλά μέλη, τότε καταλαβαίνουνε την ποσότητα των ρούχων που μαζεύονταν για μπουγάδα. Έπρεπε λοιπόν να πλύνει την ποσότητα αυτή των ρούχων, όπου μπορούσε πιο εύκολα, δηλ στις δημόσιες βρύσες, όπου σε μερικές απ’ αυτές, υπήρχε κατάλληλα διαρρυθμισμένος εξωτερικός χώρος, οι στέρνες [και μεγάλες κορύτες (γούρνες), για να ποτίζουν τα ζώα], ή στα ποτάμια, αν υπήρχαν κοντά στο χωριό.           Δίπλα στη στέρνα, η νοικοκυρά άναβε φωτιά, για να ζεστάνει μια ποσότητα νερού, αρκετή για να ολοκληρώσει την πλύση. Το νερό το ζέσταινε στο καζάνι (χαρανί). Αφού τελείωνε την μπουγάδα (με πλάκ...

Η Κοίμηση της Θεοτόκου αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες γιορτές της χριστιανοσύνης -αφού δίνει περιθώρια για χοντρή κονόμα- και γιορτάζεται σε όλη των χώρα με ελπίδα, κατάνυξη, ευλάβεια και βυζαντινή μεγαλοπρέπεια. Τα ήθη και τα έθιμα του Δεκαπενταύγουστου είναι αναρίθμητα, αφού ο καθένας κάνει ό,τι θέλει, μιας και εμείς οι Έλληνες είμαστε αναρχικοί. Στη Σιάτιστα στην Κοζάνη υπάρχει το έθιμο των καβαλάρηδων που στολίζουν τα άλογά τους σαν λατέρνες και πάνε στο μοναστήρι της Παναγιάς της Καβαλάρισσας, για να προσκυνήσουν. Εδώ υπάρχει κάθε χρόνο ένα θαύμα, αφού τα άλογα ποτέ δεν χέζουν στο μοναστήρι της Παναγίας αλλά τα κρατάνε για μετά. Οι καβαλάρηδες τρώνε, πίνουν και χορεύουν, και μετά επιστρέφουν στη Σιάτιστα, για να αφήσουν τα άλογά τους και να μπουν ξανά στις Μερσεντές, ώστε να πλακώνονται στις χριστοπαναγίες με τους άλλους οδηγούς. Το έθιμο των προσκυνητών καβαλάρηδων έχει τις ρίζες του στα χρόνια της Τουρκοκρατίας -όπως όλα τα ωραία έθιμα της χώρας μας-, οπότε πρέ...

  Η Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας του Τριωδίου (Κρεατινής) ονομάζεται Τσικνοπέμπτη ή Τσικνοπέφτη, επειδή την ημέρα αυτή όλα τα σπίτια ψήνουν κρέας ή λειώνουν το λίπος από τα χοιρινά και ο μυρωδάτος καπνός (τσίκνα) είναι διάχυτος παντού. Από αυτή την τσίκνα, λοιπόν, έχει πάρει και το όνομά της η Πέμπτη και λέγεται Τσικνοπέμπτη. Το έθιμο χάνεται στα βάθη των αιώνων, χωρίς να γνωρίζουμε την προέλευσή του. Εικάζεται, όμως, ότι προέρχεται από τις βακχικές γιορτές των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων, που επιβίωσαν του Χριστιανισμού. Σύμφωνα με τον λαογράφο Δημήτριο Λουκάτο, το φαγοπότι και το γλέντι της ημέρας είναι «ομοιοπαθητικές προσπάθειες για την ευφορία της γης». Την Τσικνοπέμπτη, που βρίσκεται στο μέσο του Τριωδίου, ξεκινούν ουσιαστικά οι εκδηλώσεις της Αποκριάς, οι οποίες κορυφώνονται με τα Κούλουμα την Καθαρά Δευτέρα. Ανάλογες γιορτές υπάρχουν στη Γερμανία (Schmutziger Donnerstag = Λιπαρή Πέμπτη) και στη Νέα Ορλεάνη των ΗΠΑ (Mardi Gras = Λιπ...

               Το παιχνίδι παίζεται από 5-8 παιδιά, που σχηματίζουν μια ομάδα. Τα παιδιά στέκονται στην σειρά και ο πρώτος πηγαίνει σε μια απόσταση 2 μέτρων και σκύβει, ακουμπώντας τα χέρια του στα γόνατά του. Ο δεύτερος παίρνει φόρα και ακουμπώντας τα χέρια του στη ράχη του πρώτου πηδάει από πάνω του κι ύστερα στέκει, όπως και ο πρώτος σε μια απόσταση επίσης 2 μέτρων. Ακολουθεί ο τρίτος, που αφού πηδήσει και ακουμπήσει επάνω στον πρώτο, ύστερα πατάει στο ενδιάμεσο διάστημα, παίρνει φόρα και πηδάει επάνω στον δεύτερο κι αφού πατήσει και κάνει 2 βήματα, σκύβει κι αυτός με τη σειρά του. Το παιχνίδι συνεχίζεται ώσπου να πηδήσει κι ο τελευταίος. Οπότε ξαναπηδάει πάλι ο πρώτος αν θέλει.                 Στην παραλλαγή της Θράκης , τα παιδιά δε στέκονται με τα χέρια τους ακουμπισμένα στα γόνατά τους, μα πατώντας τα χάμω στη γη. Το πήδημα έτσι είναι πιο εύκολο. Απεναντ...

Παλιά, το γουρουνουτόμαρο ήταν χρήσιμο, επειδή μ’ αυτό κατασκεύαζαν τα γουρνοτσάρουχα, που ήταν  πρόχειρα παπούτσια για αγροτικές δουλειές, αλλά και για σεργιάνισμα στους δρόμους.   ΤΟ ΓΟΥΡΟΥΝΟΤΟΜΑΡΟ               Αφέντη μ’ το γουρούνι σου το ’γδαρες ως το στόμα,               έβγαλες λίπα, πασπαλά και τσιγαρίθρες φέτο,               ρίξε αλάτι κι αλάτιστ’ το, πάρε καλάμια ακόμα               κι απ’ άκρη σ’ άκρη ολόβολο, να ισιώσει, τέντωσέ το.               Ταιριάζει αυτό να φορεθεί μ’ όμορφα γιορτορούχια,               τ’ έχει την τρίχα του τρανή κι έχει παχύ το γιόμο,  ...

 τ α παιχνίδια που παίζανε τα παιδιά στις γειτονιές και τις αλάνες στην Ελλάδα, στα μέσα περίπου του 20ου αιώνα.   

  Την δεκαετία του ’70, τότε που ήμουν ακόμα παιδί, δεν υπήρχε ούτε κατά διάνοια η πληθώρα παιδικών παιχνιδιών που συναντά κανείς σήμερα και πάντως σε καμιά περίπτωση δεν είχε μπει ακόμα στη ζωή μας το ηλεκτρονικό παιχνίδι που κατέχει στις μέρες μας τη μερίδα του λεόντος στην πίττα της παιγνιώδους ενασχόλησης. Παρ’ όλα αυτά δε θυμάμαι ποτέ να πλήξαμε ή να μην είχαμε με τι να παίξουμε, μόνο που τα περισσότερα παιχνίδια ήταν ομαδικά και λάμβαναν χώρα στο ύπαιθρο, σε πλατείες, αλάνες, δρόμους, σοκάκια και αυλές. Αυτός όμως ήταν και ένας από τους βασικούς λόγους που σφυρηλάτησαν ισχυρούς δεσμούς φιλίας που αντέχουν μετά από δεκαετίες. Επιπλέον ενέτασσαν τα παιδιά σε μια κοινωνική ομάδα, τους δίδασκαν τη συλλογικότητα, τη συνεργασία, την άμιλλα με τον πιο ήπιο και συνάμα διδακτικό τρόπο. Ας μην μακρηγορώ, ο σκοπός του άρθρου ετούτου δεν είναι ηθικοπλαστικός. Αντίθετα έχει έναν στόχο καταγραφικό και –δεν το κρύβω- νοσταλγικό. Ας θυμηθούμε λοιπόν κάποια από τα παιχνί...

Η οκά (Οθωμανικά اوقه, Τουρκικά okka), ήταν Οθωμανική μονάδα μέτρησης μάζας. Ύστερα από την κατάρρευση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, συνέχισε να χρησιμοποιείται στα κράτη που προέκυψαν από τη διάλυσή της, συνήθως παράλληλα με τις μονάδες του μετρικού συστήματος. Η οκά υποδιαιρούνταν σε 400 δράμια. Η μάζα η οποία αντιστοιχούσε σε μία οκά ποίκιλε, στους ύστερους χρόνους της Οθωμανικής αυτοκρατορίας ορίστηκε στα 1,2829 χιλιόγραμμα. Η οκά υποδιαιρούνταν σε 400 dirhem (δράμια) (Οθωμανικά درهم, Τουρκικά dram), μάζας 3,20725 γραμμαρίων. Τα πολλαπλάσιά της ήταν το kantar (καντάρι) ίσο με 44 οκάδες (=56,4476 χιλιόγραμμα) και το çeki (τσεκί) ίσο με 4 καντάρια (=225,7904 χιλιόγραμμα). Η οκά έπαψε να χρησιμοποιείται στην Τουρκία την 1η Απριλίου του 1931. Στην Τουρκία ονομάζεται eski okka (=παλαιά οκά) ή kara okka (=μαύρη ή μεγάλη οκά) σε αντιδιαστολή με το χιλιόγραμμο το οποίο ονομάζεται yeni okka (=νέα οκά). Στην Ελλάδα η οκά αντιστοιχούσε σε 1.282 γραμμάρια και το δράμι σε...

. Με την καθιερωμένη Ιερά Λειτουργία ξεκίνησε και σήμερα ο Εορτασμός των Θεοφανείων στο Μώλο.  Πλήθος πιστών μαζί με τις αρχές του τόπου, παρεβρέθησαν στον Ιερό Ναό Είσοδίων της Θεοτόκου Μώλου και παρακολούθησαν με κατάνυξη την μεγάλη γιορτή της ιεροσύνης. Γύρω στις 11:30 ακολούθησε η κατάδυση του Τιμίου Σταύρου και ο καθαγιασμός των υδάτων,όπου παρα το τσουχτερό κρύο,βούτηξαν στα παγωμένα νερά για να πιάσουν τον Σταυρό Eορτασμός Θεοφανείων 2015 στο Μώλο. Με την καθιερωμένη Ιερά Λειτουργία ξεκίνησε και σήμερα ο Εορτασμός των Θεοφανείων στο Μώλο. Πλήθος πιστών μαζί με τις αρχές του τόπου, παρεβρέθησαν στον Ιερό Ναό Είσοδίων της Θεοτόκου Μώλου και παρακολούθησαν με κατάνυξη την μεγάλη γιορτή της ιεροσύνης. Γύρω στις 11:30 ακολούθησε η κατάδυση του Τιμίου Σταύρου και ο καθαγιασμός των υδάτων,όπου παρα το τσουχτερό κρύο,βούτηξαν στα παγωμένα νερά για να πιάσουν τον Σταυρό Copy and WIN : http://bit.ly/copy_win

  Όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος την Παραμονή των Θεοφανείων γίνεται το έθιμο του αγιασμού των σπιτιών της ενορίας μας για να φύγουν τρέχοντας φοβισμένοι  οι καλικάτζαροι και να επιστρέψουν στα έγκατα της γης όπου χώνονται στις τρύπες από τις οποίες είχαν βγει δώδεκα μέρες πριν . Το πρωί στον Ιερό Ναό Εισοδίων Θεοτόκου έγινε η θεία Λειτουργία και στην συνέχεια έγινε  ο Μέγας  Αγιασμός. Ο εφημέριος του Ιερού Ναού Εισοδίων Θεοτόκου π.Κωνσταντίνος Βάγια  άγιασε όλα τα σπίτια της ενορίας μας όπου ο κόσμος  τον περίμενε  με ανοιχτές τις πόρτες στα σπίτια τους. Η ευλάβεια των ενοριτών όταν έμπαινε στο σπίτι τους ο σταυρός αλλά και οι ολοκάρδιες ευχές τους προς των ιερέα ήταν μια από τις ευλογημένες εμπειρίες που ζει ο κάθε ιερέας στην ενορία του. Ανήμερα της εορτής των Θεοφανείων θα ψαλλεί ο όρθος και εν συνεχεία η πανηγυρική Θεία Λειτουργία των Θεοφανείων. Στο τέλος της Θείας Λειτουργίας θα τελεσθεί η ακολουθία το...

Οι καλικάντζαροι Οι καλικάντζαροι είναι  μια παλιά παράδοση στην πατρίδα μας. Και σε κάθε τόπο, και πιο πολύ στα χωριά, υπάρχουν χίλιοι θρύλοι και έθιμα γύρο από αυτούς. Εμφανίζονται κάθε Χριστούγεννα. Μερικοί λένε ότι είναι πνεύματα, άλλα καλά και άλλα κακά. Άλλοι πάλι πιστεύουν ότι είναι παράξενα όντα, μαλλιαρά και ότι τρυπώνουν στα σπίτια από τις καμινάδες. Τις νύκτες πηγαίνουν και κλέβουν τα φαγητά που βρίσκουν και πιο πολύ τα σύκα γιατί τους αρέσουν πολύ. Όταν τελειώσουν το φαγητό τους αρχίζουν να χορεύουν. Όλοι οι  χωρικοί, όταν πλησιάζει βράδυ, φοβούνται να ξεμυτίσουν από το σπίτι τους, προπάντων τα μικρά παιδιά, ως ότου έρθει η γιορτή των Φώτων, που ρίχνουν το σταυρό και οι καλικάντζαροι εξαφανίζονται. Τότε πάνε και ζούνε κάτω από τη γη. Και εμφα...

Τα Φώτα, μία από τις μεγαλύτερες γιορτές της Χριστιανοσύνης, γιορτάζονταν με λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια στην περιοχή της Φθιώτιδας. Την Παραμονή των Φώτων ο ιερέας του χωριού επισκέπτονταν όλα τα σπίτια μαζί με το «παπαδάκι» που κρατούσε στο χέρι το «μπακρατσάκι» του γεμάτο αγιασμό, και ο παππάς με τον σταυρό και την «αγιαστούρα» του έδιωχνε τα καλικαντζαρούδια. Τα ανθρωπόμορφα στοιχειά άφηναν τις μέρες των Χριστουγέννων την μόνιμη εργασία τους, που ήταν να πριονίζουν το δέντρο της γης και έρχονταν στην επιφάνεια, τρύπωναν στις καμινάδες, τα ταβάνια  και τα αμπάρια των σπιτιών με σκοπό να σκανδαλίσουν τους ανθρώπους. Το βράδυ της παραμονής των Φώτων μεγάλες παρέες αγοριών και μεγαλύτερων ανδρών κρατώντας μεγάλα κουδούνια στα χέρια τα οποία χτυπούσαν συνεχώς, γύριζαν από σπίτι σε σπίτι και έψαλλαν τα κάλαντα των Φώτων. Οι νοικοκυραίοι του χωριού τους φίλευαν χριστουγεννιάτικα εδέσματα τα οποία στο τέλος της βραδιάς γεύονταν όλο...

 

Ομάδες παιδιών ή και ώριμων ανδρών γυρνούν στα σπίτια κρατώντας ένα τρίγωνο συρμάτινο και το χτυπούν με ένα ευθύ σιδερένιο αντικείμενο, για να παράγει τον απαιτούμενο ήχο. Άλλοτε έχουν μαζί τους φυσαρμόνικες ή ακορντεόν, και στα νησιά βιολιά και κιθάρες. Εκτός από τους συνηθισμένους ευχητήριους στίχους, ανάλογα με το «νοικοκύρη του σπιτιού» προσθέτουν κατάλληλους στίχους. Έτσι, αν απευθύνονται σε τσέλιγκα, εγκωμιάζουν τα πρόβατά του με τα λόγια: «Μέσα σε τούτη την αυλή τη μαρμαροστρωμένη εδώ ‘να χίλια πρόβατα και πεντακόσια γίδια και χίλιασαν και μίλιασαν και γίν’καν τρεις χιλιάδες». Τα κάλαντα ποικίλουν από τόπο σε τόπο. Έτσι στη Μακεδονία υπάρχει το έθιμο της Πρωτοχρονιάς άτομα μεγάλης ηλικίας να γυρνούν μεταμφιεσμένα στα σπίτια. Η αμοιβή τους είναι: αλεύρι, τραχανάς, λουκάνικα και άλλα είδη τροφίμων. Αφού συγκεντρώσουν την ποσότητα που θέλουν, συγκεντρώνονται σ’ ένα σπίτι, μαγειρεύουν και γλεντούν. Πάλι μεταμφιεσμένοι και κρατώντας κουδούνια που δημιουργούν δυνατό ...

 Καλήν ημέραν άρχοντες, αν είναι ορισμός σας, Χριστού την θείαν Γέννησιν να πω στ' αρχοντικό σας. Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλει. Οι ουρανοί αγάλλονται χαίρει η κτήσις όλη. Εν τω σπηλαίω τίκτεται εν φάτνη των αλόγων ο Βασιλεύς των ουρανών και Ποιητής των όλων. Χρόνια πολλά,και του χρόνου!

Το Χριστουγεννιάτικο δένδρο και μάλιστα ως μετεξέλιξη της αρχαίας Ελληνικής «Ειρεσιώνης», όχι μόνο δεν απαγορευόταν στο Βυζάντιο αλλά αντιθέτως κατά την εορτή των Χριστουγέννων «…κατά διαταγήν του επάρχου της (κάθε) πόλεως, ου μόνον καθαρισμός των οδών εγένετο, αλλά και στολισμός διαφόρων κατά διαστήματα στηνομένων στύλων με δενδρολίβανα, κλάδους μύρτου και άνθη εποχής …» (Φαίδωνος Κουκουλέ, Τακτικού Καθηγητού του Πανεπιστημίου Αθηνών και Ακαδημαϊκού «Βυζαντινών Βίος και Πολιτισμός» τ. στ΄, σελ. 152). Αξίζει να σημειωθεί ότι ένα επίλεκτο Βασιλικό Καβαλλαρικό (Ιπποτικό) Τάγμα της βυζαντινής ανακτορικής φρουράς το οποίο – μεταξύ άλλων - συμμετείχε με τελετουργικό ρόλο σε επίσημες αυτοκρατορικές τελετές – μεταξύ των οποίων και της τελετής των Χριστουγέννων - ήταν εκείνο της «Εταιρείας», το οποίο διαιρείτο σε «Μικρή», «Μεσαία» και «Μεγάλη Εταιρεία». Την «Μικρή Εταιρεία» την αποτελούσαν αλλόθρησκοι!!!... (π.χ. εθνικοί, ειδωλολάτρες, μουσουλμάνοι κλπ). Την «Μεσαία ...